Summary


MEMLÜKLER DÖNEMİNDE KALAVUN HASTANESİ
Ortaçağ İslam dünyasında Bağdat, Şam ve Kahire gibi önde gelen şehirlerde devlet adamları tarafından muazzam hastaneler yaptırılmış ve bu yapılar uzun yıllar ayakta kalarak hastalara hizmet etmişlerdir. Memlükler döneminde de devlet adamları eliyle hastaneler yaptırılmaya devam edilmiştir. Bunlar arasında XIII. yüzyılın sonlarında Memlük Sultanı Kalavun (678-689/1279-1290) tarafından Kahire’de bir külliye içinde yapılan hastane öne çıkmaktadır. Bu külliyede hastane ile birlikte medrese ve türbe de yer almaktaydı. Vakıf gelirlerinin çokluğu, geniş imkanlara sahip olması ve meşhur hekimlerin burada çalışması gibi özellikleri dolayısıyla döneminin en önemli hastanelerinden biri olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca bu hastane, asırlar boyunca hem hastaların tedavi edildiği bir sağlık kurumu hem de öğrencilere tıp ilminin öğretildiği eğitim kurumu olarak işlev görmüştür. Bu hastanenin açılışından kısa bir süre sonra dönemin ünlü hekimi İbnü’n-Nefîs’in (ö. 687/1288), kitaplarını buraya bağışlamış olması, hastanede tıp eğitimine verilen ehemmiyeti göstermektedir. Yine dönemin önde gelen bazı hekimlerinin burada ders vermesi, Kalavun hastanesinin tıp eğitimi hususunda gözde bir konumda olduğunu düşündürmektedir. Günümüze ulaşan vakfiyesinde net bir şekilde ifade edildiği üzere, burada zengin ya da fakir ayrımı yapılmaksızın hastalar ücretsiz tedavi edilmektedir. Elinizdeki çalışmada, Kalavun hastanesinin yaklaşık iki buçuk yüzyıllık bir tarihî kesiti üzerinde durulacaktır. Hastanenin vakfiyesi ile dönemin kronikleri ve biyografik eserleri doğrultusunda hastanenin yapılma sebebi, söz konusu süre zarfında hastanede tedavi gören hastalara hizmet verilen klinik alanlar ve hastalara sunulan hizmetler ile tıp eğitiminde hastanenin rolü ele alınacaktır.

Keywords
Memlükler, Kalavun Hastanesi, Sağlık Hizmeti, Tıp Eğitimi