Summary


BİR MEKÂN İNCELEMESİ OLARAK BEŞİKTAŞ’TA DÜKKÂNLAR (1750-1850)
Osmanlı şehirlerinde, sosyoekonomik ve ticari hayatın ana unsurunu dükkânlar oluşturmaktadır. Çarşılarda, bedestenlerde, mahalle aralarında, iskele/limanlarda han ve kervansaraylarda konumlanmış olan dükkânlar çeşitli esnaf kollarının imalat ve satış yapıp hizmet verdiği mekânlardır. Bunun yanında dükkânlar han odası veyahut mahzen olarak da kullanılmışlardır. Hatta berber dükkânları gibi bazı dükkânlar reayanın toplanma mekânı olmaları itibarıyla zaman zaman siyasi otoritenin hışmına da uğramışlardır. Çoğunlukla bir usta ile kalfa ya da çırağın faal olduğu bu dükkânlar Osmanlı esnaf teşkilatının devamı hususunda temel yapı taşlarıdır. Nitekim esnaf ile ilgili yapılmış çeşitli çalışmalar olmakla birlikte bu çalışmalarda çarşıların teşekkülü, esnaf kolları ve dükkânlarla ilgili sayısal birtakım veriler değerlendirilmiştir. Fakat esnaf kollarının faaliyet gösterdiği mekânlar olarak dükkânların içeriği ile ilgili son derece sınırlı bilgiler mevcuttur. Bu çalışmada amaç Beşiktaş kasabasındaki çeşitli esnaf kollarına ait dükkânlar üzerine odaklanmaktır. Bunlardan attar, berber, kahvehane, çörekçi, gözlemeci, sebzeci, leblebici, aşçı, kebapçı ve turşucu vb. dükkânları örneklem alınmıştır. Hem gıda imal edip satan hem de hizmet sektöründe yer alan esnaf kollarından seçilen bu örneklemler doğrultusunda dükkânlardaki alet edevat ile emtia tespit edilip dükkânlara dair bir tasavvur ortaya konmuş olacaktır. Bu dükkânlar incelenirken başlıca kaynak Beşiktaş şer’iye sicilleridir.

Keywords
Dükkânlar, Esnaf, Beşiktaş, İstanbul, Osmanlı Devleti