Summary


MÜTAREKE DEVRİNİN BİR BAŞKA YÜZÜ: DOĞU VİLAYETLERİNDE KAMU DÜZENİ SORUNSALI ÜZERİNE BİR İNCELEME
Güvenlik, bir devletin varlığını idame ettirebilmesinin en önemli koşullarından birisidir. Onun sayesinde toplumsal huzur tesis edilir ve insanların devlet kavramına güven duymaları sağlanır. Onun eksikliğinin hissedildiği zamanlarda da devlet kavramı tartışmaya açılır ve bireylerin, grupların kendi adalet mekanizmalarını ön planda tuttuğu bir sistem ortaya çıkar. Nitekim bu konuya örnek teşkil etmesi bakımından mütareke devri sırasında doğu illerinde mevcut güvenlik açığından istifa eden birtakım gruplar kamu düzenini bozan bazı eylemler gerçekleştirmişlerdir. Osmanlı Devleti ise İtilaf devletlerinin mütareke ahkâmından doğan haklarını öne sürerek ilgili noktaları işgal teşebbüslerini bertaraf edebilmek için kamu düzenine zarar veren grupları etkisiz hale getirmeye çalışmıştır. Bu çalışma, mütareke devri sırasında Diyarbakır, Mardin ve Urfa gibi doğu vilayetlerinde yaşanan asayiş problemlerinin sebeplerini ve Osmanlı devlet aygıtının bu problemler karşısındaki reaksiyonunu araştırmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda Başbakanlık Osmanlı Arşivinde yer alan belgeler incelenerek İstanbul ile yerel yönetim birimlerinin meselenin çözümü noktasında nasıl bir irade ortaya koydukları açığa kavuşturulmak istenmiştir. Ayrıca yerel yönetim birimlerinden İstanbul’a gönderilen telgraflarda yer alan bazı özel kelimelere çalışmada sık sık yer verilerek merkez-taşra ilişkilerine farklı bir açıdan bakılmıştır. Son olarak mütareke devri sırasında Anadolu’nun çeşitli noktalarında yaşanan asayiş problemleri ile alakalı daha önce yapılan çalışmalar bazı tenkidatlara maruz bırakılarak bu çalışmanın farklılığı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.

Keywords
Güvenlik, Mütareke Devri, Doğu İlleri, İtilaf devletleri, Diyarbakır