Summary


1982 ANAYASASI’NDAN ÖNCEKİ ANAYASALARDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNÜN SINIRLANDIRILMASINDA MİLLÎ GÜVENLİK KISIDI
Bireyin temel haklarından ve demokrasinin vazgeçilmezi kabul edilen ve ifade özgürlüğünün bir kullanım şekli olan basın özgürlüğü, bir yandan uluslararası antlaşmalarda ve anayasalarda güvenceye kavuşturulurken diğer yandan mutlak ve sınırsız olmaması nedeniyle sınırlamaya tabi tutulmuştur. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde ve çağımızın anayasa metinlerinde, basın özgürlüğünün sınırlandırma sebeplerinden biri, genel ve soyut bir kavram olan milli güvenliktir. 1961 Anayasası ile ilk kez hukuk alanında kullanılan milli güvenlik kavramı, 1971 değişiklikleri ile temel hak ve özgürlükler için sınırlandırma ölçütüne dönüşmüş, 1982 Anayasası’nın ilk hali de kavramı dokuz maddesinde bir sınırlandırma nedeni olarak benimsemiştir. Hukuki yönü açısından tanımlanması zor bir kavram olan millî güvenlik, çağımızın anayasa metinlerinde, temel hak ve özgürlüklerin kısıtlanmasının sebeplerinden biri olarak yer almaktadır. Ancak bu kısıt, ilk zamanlarda anayasalarda açıkça zikredilmiş değildir. Türk Hukukunda basın özgürlüğüne ilişkin ilk anayasal düzenleme 1876 Anayasası’nda yerini bulmuştur. 1961 Anayasası’na kadar temel hak ve özgürlükleri sınırlandırma sebepleri kabul edilmediğinden basın özgürlüğü için de düzenleme mevcut değildir. 1961 Anayasası öncesinde sınırlandırma sebebi olarak millî güvenlik, kanunlarda yer bulmuştur. 1961 Anayasası’na kadar anayasal bir kısıtlama sebebi olmasa da, 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi, 1909 tarihli Matbuat Kanunu, 1925 tarihli Takrir-i Sükun Kanunu, 1926 tarihli Türk Ceza Kanunu, 1931 tarihli Matbuat Kanunu ve 1950 tarihli Basın Kanunu millî güvenliğe, basın özgürlüğünü sınırlandırma sebeplerinden biri olarak yer vermiştir. Bu çalışmada, 1982 Anayasası’na kadarki anayasalar temel alınarak ilgili mevzuatta basın özgürlüğünün sınırlandırılmasında kullanılan millî güvenlik kısıdı incelenecek ve böylelikle günümüz düzenlemelerinin anlaşılmasının kolaylaştırılması hedeflenecektir.

Keywords
Basın Özgürlüğü, Temel Hak ve Özgürlükler, Millî Güvenlik, Anayasa