Summary


BİRİNCİ BEŞ YILLK KALKINMA PLANI SÜRESİNCE ÜLKEDE UYGULANAN EKONOMİK POLİTİKALARIN KALKINMAYA ETKİSİ (1963-1967)
Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 16 Ekim 1962 tarihli ve 77 sayılı kanun gereğince mecliste görüşülerek kabul edildi. Plan Şubat 1963’te yürürlüğe kondu. Bu plan dört yıl içerisinde ülkede belirlenen ekonomik gelişmelerin belirlenen program çerçevesinde uygulamaya konulmaya çalışıldığı dönemi kapsıyordu. Plan çerçevesinde Milli gelirin büyük kısmının kamu ve özel sektör yatırımlarına ayrılması, Tarım ve sanayi arasında dengeli bir gelişimin sağlanması, amaçlanmıştı. Beş Yıllık Kalkınma Planı çerçevesinde, Türk ekonomisinin her yıl ortalama % 7 ölçüsünde bir gelişme hızı göstermesi beklenmekteydi. Tarımda %4,2 İmalat sanayinde 12,9, Enerjide %13 madencilikte %9,3 oranında gelişme olacağı ifade edilmekteydi. Bu bağlamda 1963 yılı sonunda milli gelirin % 7 civarında bir artış göstermesi, 1962 yılındaki 51,7 milyar liradan 1963 yılı sonuna kadar 55,4 milyar liraya yükselmesi öngörülmekteydi. Üretimin 1963 yılında ulaşacağı seviye de tespit edilmişti. Buna göre 1962 yılında 59.3 milyar lira üretimin, 1963 yılında 63.7 milyar liraya yükseltilmesi hedeflenerek, planın ilk yılında % 7.6’lık bir artışın sağlanması ve beşinci yılda da toplam % 43.7’lik bir artışın gerçekleştirilmesi amaçlanmıştı. Planın ilk yılında bütçede yatırımların payı %32 olarak belirlendi. Fakat bütçedeki yatırımlar %23 olarak gerçekleştirildi. İkinci yılda da yurt dışına giden işçilerin ülkeye döviz göndermeye başlaması ve 12 Eylül 1963’te imzalanan 1 Aralık 1964’te yürürlüğe giren Ankara Antlaşması ekonomiye güven getirdi. Ankara Antlaşması Türkiye-AB ilişkilerini malların serbest dolaşımı ile sınırlamamakta bunun yanı sıra işgücü, hizmetler ve sermayenin serbest dolaşımını sağlamayı, dolayısıyla Türkiye’nin Avrupa Tek Pazarına entegrasyonunu hedeflemekteydi. Programın son iki yılında Sovyetler ile ekonomik ilişkiler gerçekleştirilerek Sovyetlerden teknik ve mai yardım sağlandı. Bu dönemde Sovyetler ile 25 Mart 1967’de Ekonomik-Teknik İşbirliği antlaşması imzalandı. Bu anlaşma çerçevesinde İskenderun Demir Çelik Fabrikası, Bandırma Sülfirik asit Fabrikası, Artvin Orman Ürünleri Seydişehir Alüminyum Tesisleri ve İzmir Aliağa Rafinerisi gibi ağır sanayi projeleri yer aldı. Batı Avrupa’dan ziyade mali destek Sovyetlerden gelmesiyle 1966’da büyüme hızı % 12 gerçekleşti. Plan dönemi başında 1962‘de GSMH içinde tarımı payı %34,6 iken sanayinin payı %16.7 idi Dönem sonunda bu oranlar tarım sektöründe %29.3 düşerken sanayi sektöründe 20.7 ye yükseldi. Bu dönemde sanayi sektörü büyürken tarımın payı azaldı. Sanayide ithalata ve kamu kesimine ağırlık veren bir strateji uygulandı.

Keywords
Beş Yıllık Kalkınma Planları, İktisat, Tarım