Summary


ÇILDIRLI ÂŞIK ŞENLİK’İN ŞİİRLERİNDE ÜNSÜZ BENZEŞMELERİ VE BUNLARIN EKLERE YANSIMASI
Duygu ve düşüncelerini doğaçlama olarak saz eşliğinde dile getiren ve sözlü geleneğin en önemli temsilcileri olan âşıklar, içinden çıktıkları yörenin halkına duygu ve düşünceleri ile tercüman olmakla birlikte halkın manevi değerlerini yansıttıkları deyişleriyle bulundukları yöreye mal olmuş birer dil ve kültür taşıyıcısı olarak önemli görev üstlenmektedirler. Bu âşıklardan biri de Doğu Anadolu âşıklık geleneğinde çok önemli yeri olan Çıldırlı Âşık Şenliktir. Yaşadığı yüzyıla damgasını vuran ve önemli bir halk âşığı olan Çıldırlı Âşık Şenlik’in deyişleri, içinde bulunulan çağın sosyal, siyasal ve toplumsal olaylarını inceden inceye işleyerek millî ve toplumsal bilincin birer değer taşı haline gelmiştir. Çoğu didaktik özellikte olan deyişler, içerisinde taşıdığı bilgi ve anlam yoğunluğunun yanı sıra sahibinin mensup bulunduğu yörenin ve halkın dilini yansıtma açısından da ayrıca ele alınmayı gerektirmektedir. Hiçbir âşık mensubu olduğu, doğup büyüdüğü topraklardan, bölgeden ve bölge halkının dilinden ayrı düşünülemez. Halk âşıklarının daha çok doğaçlama şekilde söyleyerek vücuda getirdikleri deyişlerinde ait oldukları yörenin ağız özelikleri tüm zenginliği ile yer bulmaktadır. Bu çalışmada sadece döneminde değil bugün de deyişleri dilden dile dolaşan usta bir halk âşığı ve aynı zamanda bir Karapapak/Terekeme Türkü olan Şenlik’in şiirlerinde görülen ve ağız özellikleri açısından önem taşıyan ünsüz benzeştirmeleri konusu ele alınmıştır. Şenlik’in şiirlerinde tespit edilen ünsüz benzeştirmeleri ses hususiyeti açısından ayrıntılı biçimde sınıflandırılarak verildikten sonra bu hususiyetlerin özellikle bazı yapım ve çekim eklerindeki durumu yine şiirlerden tespit edilen örneklerle ayrıntılı olarak verilmiştir.

Keywords
Çıldırlı Âşık Şenlik, Terekeme/Karapapak, Şiir, Ağız, Ünsüz Benzeştirmeleri