KADIN ÖĞRETMENLERİN KARŞILAŞTIKLARI CAM TAVAN ENGELLERİ VE KARİYER ENDİŞELERİNİN ÖĞRETMEN İŞ PERFORMANSLARIYLA İLİŞKİLERİNİN İNCELENMESİ
Author :
Abstract
Bu çalışma, Türkiye'nin kamu eğitim sistemindeki kadın öğretmenlerin karşılaştıkları cam tavan engelleri, kariyer endişeleri ve iş performansları arasındaki ilişkileri inceleyerek toplumsal cinsiyet eşitliği araştırmalarındaki önemli bir boşluğu ele almaktadır. İlişkisel bir tasarım kullanılarak, bu temel yapıları ölçen doğrulanmış ölçekler aracılığıyla Adana'daki devlet okullarındaki 383 öğretmenden veri toplanmıştır. Bulgular, kadın öğretmenlerin örgütsel engelleri en belirgin cam tavan biçimi olarak algıladığını, bireysel engellerin ise daha az belirgin olduğunu ortaya koymaktadır. Kariyer endişeleri, özellikle örgütsel faktörlerden kaynaklananlar, dikkat çekici derecede yüksek bulunmuştur. İş performansı; görev performansıyla pozitif ilişkili olmasına rağmen, bağlamsal ve uyarlanabilir performanstan negatif etkilenmiştir. Demografik değişkenler kritik bir rol oynamış, cinsiyet ve mesleki kıdem hem engellerin hem de kariyer endişelerinin algılanmasını önemli ölçüde etkilemiştir. Nicel analiz, cam tavan engelleri ile kariyer endişeleri arasında pozitif bir korelasyon olduğunu doğrulamıştır (r=.288); her iki faktör de bir regresyon modelinde genel iş performansının önemli negatif yordayıcıları olarak belirlenmiş (R²=.238); cam tavan engelleri daha güçlü bir negatif etki göstermiştir (β=-.446). Bu sonuçlar, sistemik engellerin ve ortaya çıkan endişelerin topluca mesleki etkinliği ve kariyer gelişimini olumsuz etkilediğini göstermektedir. Araştırmanın bulguları, örgütsel cam tavan engellerini ortadan kaldırmanın ve ilişkili kariyer endişelerini ele almanın, salt bireysel öğretmen performansını iyileştirmekten öte, toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik etmede ve eğitimde liderlik pozisyonlarındaki kadın temsilini artırmada hayati birer strateji olduğunu göstermektedir. Çalışma, bu sonuçlarıyla politika yapıcılara ve eğitim kurumlarına somut veriler ve iç görüler sağlamaktadır.
Keywords
Abstract
This research examines the relationships between glass ceiling obstacles, career concerns, and job performance among female educators in Turkey's public education sector, thereby addressing a crucial gap in gender equity studies. A correlational design was employed, and data were gathered from 383 teachers in public schools in Adana using validated scales that assess these fundamental constructs. The results indicate that female educators identify organizational barriers as the most significant type of glass ceiling, whereas individual barriers are perceived to be less significant. Career concerns, especially those arising from organizational elements, were found to be particularly elevated. Job performance presented a nuanced scenario: it was positively correlated with task performance but negatively impacted by contextual and adaptive performance. Demographic factors were found to be pivotal, with both gender and professional seniority significantly affecting the perception of barriers and career concerns. Quantitative analysis has validated a positive correlation between glass ceiling barriers and career concerns (r=.288). Furthermore, both elements emerged as significant negative predictors of overall job performance within a regression model (R²=.238), with glass ceiling barriers exhibiting a more pronounced negative effect (β=-.446). These findings indicate that systemic obstacles and the associated anxieties jointly hinder professional effectiveness and career advancement. The study concludes that mitigating organizational glass ceiling barriers and addressing related career concerns are crucial strategies not only for enhancing individual teacher performance but also for promoting gender equality and increasing female representation in educational leadership positions, thereby offering valuable evidence-based insights for policymakers and educational institutions.
