BATILI ÇOCUK VE GENÇLİK EDEBİYATI ESERLERİNDE NASREDDİN HOCA ALGISI: UYARLAMALAR ÜZERİNDEN BİR İNCELEME
Author :
Abstract
Öz
Mizah dehası Nasreddin Hoca; fıkralarındaki ince zekâ, güçlü nükte ve hayat felsefesiyle yüzyıllardır birçok yazarı ve karikatüristi etkileyerek zaman ve mekân sınırlarını aşmış, fıkralarının da ötesine geçerek sadece Türk halk kültürünün değil, dünya edebiyatının da dikkat çeken figürlerinden biri olmuştur. Eleştirel mizahı ve insanlık hâllerine dair evrensel yaklaşımı sayesinde Hoca ve fıkraları, kültürel sınırları aşarak Batılı çocuk kitabı yazarları tarafından yeniden yorumlanarak çeşitli uyarlamalara konu olmuştur.
Sözlü kültüre dayalı mizah türlerinin başka dillere aktarımında ortaya çıkan güçlükler göz önünde bulundurulduğunda, Nasreddin Hoca fıkralarının farklı dillere çevrilmesine rağmen anlamını ve etkisini büyük ölçüde koruması, onun evrensel niteliğini pekiştiren önemli bir göstergedir. Bu evrensellik, 2022 yılında “Nasreddin Hoca Fıkralarını Anlatma Geleneği”nin çokuluslu bir dosya olarak UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne dahil edilmesiyle uluslararası düzeyde resmiyet kazanmıştır.
Günümüzde Hoca figürü çağdaş edebiyat metinlerinde de varlığını sürdürmektedir. Özellikle çocuk ve gençlik edebiyatı alanında farklı kültürel ve pedagojik bağlamlara uyarlanarak yeni yorumlara konu olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Nasreddin Hoca’nın Batılı çocuk ve gençlik edebiyatı eserlerindeki temsiline dair bir değerlendirme sunmak ve yapılan uyarlamaların geleneksel Hoca imajı ile ne ölçüde örtüştüğünü ortaya koymaktır. Bu kapsamda Oscar Brenifier’in Nasreddin Hoca ile Düşünmeyi Öğrenmek, Odile Weulersse’in Nasreddine (Nasreddin) ve Nasreddine et Son Âne (Nasreddin ve Eşeği) ile Laurence Fugier’nin Nasrettin Hoca ile Bir Gün adlı eserleri incelenmiş; metinlerde Hoca’nın mizahının, karakter özelliklerinin ve felsefi yaklaşımının nasıl yorumlandığı, hangi yönleriyle ön plana çıkarıldığı ve bu temsil biçimlerinin çocuk ve gençlik edebiyatının pedagojik sorumluluklarıyla ne derece uyum sağladığı tartışılmıştır.
Keywords
Abstract
Abstract
The humor genius Nasreddin Hoca has transcended time and space, influencing countless writers and cartoonists for centuries with the subtle wit, powerful humor and life philosophy in his jokes. He has become one of the most notable figures not only in Turkish folk culture but also in world literature, going beyond his jokes. Thanks to his critical humor and universal approach to human conditions, Hoca and his stories have transcended cultural boundaries and been reinterpreted by Western children's authors, becoming the subject of various adaptations.
Considering the difficulties encountered in translating humor based on oral culture into other languages, the fact that Nasreddin Hoca's jokes retain much of their meaning and impact despite being translated into different languages is an important indicator of his universal nature. This universality gained international recognition in 2022 when the “The Telling Tradition of Nasreddin Anecdotes” was included in the UNESCO Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity as a multinational file.
Today, the figure of Hoca continues to exist in contemporary literary texts. It is particularly adapted to different cultural and pedagogical contexts in children's and youth literature, giving rise to new interpretations. The aim of this study is to evaluate the representation of Nasreddin Hoca in Western children's and youth literature and to reveal the extent to which these adaptations correspond to the traditional image of Hoca. Within this scope, Oscar Brenifier's Learning to Think with Nasreddin Hoca, Odile Weulersse's Nasreddine (Nasreddin) and Nasreddine et Son Âne (Nasreddin and His Donkey), and Laurence Fugier's A Day with Nasrettin Hoca were examined. and it was discussed how the Hoca's humor, character traits, and philosophical approach were interpreted in the texts, which aspects were highlighted, and to what extent these representations were in line with the pedagogical responsibilities of children's and youth literature.
