KENTSEL MORFOLOJİDE BİÇİM, DAVRANIŞ VE DEĞER ETKİLEŞİMİNİN HESAPLAMALI TASARIM METODOLOJİLERİYLE OKUNMASI: ZEYTİNBURNU ÖRNEĞİ
Author :
Abstract
Bu çalışma, İstanbul’un Zeytinburnu İlçesi’ ni örnek alan bir hesaplamalı kent morfolojisi araştırmasıdır. Araştırmanın temel amacı, “Biçim, Davranış ve Değer” etkileşimini kent ekosisteminin dinamik bileşenleri olarak ele alarak, mekânsal biçimlenmenin yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda davranışsal ve ekonomik girdilerle birlikte geliştiğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda çalışma, üç metodolojik eksen üzerine inşa edilmiştir: “Mekân Dizim (Space Syntax) Analizi”, “Davranışsal Simülasyon (Sürü Etken -Swarm Agent- Modelleme Tabanlı “Urbano” ve “UNA” modülleri)” ve “Büyük Veri (Big Data) Analizi.” Mekânsal analizler, kentin topolojik örgüsünü tanımlarken; davranışsal simülasyonlar bu örgü üzerinde gerçekleşen yaya hareketliliği ve erişim kalıplarını modellemiş, Büyük Veri analizleri (gayrimenkul fiyatları, mekânsal koordinatlar, istatistiki temsiller) ise bu morfolojik ve davranışsal verilerin ekonomik karşılıklarına denk düşen korelasyonu ortaya koymuştur. Bulgular, üç katmanın yüksek düzeyde etkileşim içinde olduğunu göstermekte; Mekân Dizim analizlerinde yüksek bütünleşme değerine sahip akslarda Sürü Etken simülasyonlarının da yoğun hareketlilik üretmesi ve aynı bölgelerde gayrimenkul değerlerinin artış göstermesi, erişilebilirliğin ekonomik göstergelere dönüşebildiğini doğrulamaktadır. Ancak bu ilişki doğrusal değildir; erişim belirli bir eşik değerin üzerine çıktığında sistem dengelenmekte ve “Biçim–Davranış–Değer” arasındaki ilişki istikrara kavuşmaktadır. Sonuç olarak çalışma, kentsel biçimlenmenin hesaplamalı yöntemlerle okunmasının, kentlerin dinamik yapısını anlamada güçlü bir araç sunduğunu ortaya koymakta; Zeytinburnu örneğinde geliştirilen model, mekânsal, davranışsal ve ekonomik katmanları eşzamanlı biçimde işleyebilen bütüncül bir kent okuma yaklaşımı önermektedir.
Keywords
Abstract
This study presents a computational urban morphology analysis taking Istanbul’s Zeytinburnu District as a case study. The main objective is to interpret the interaction between “Form, Behavior, and Value” as dynamic components of the urban ecosystem, revealing that spatial formation evolves not only through physical structures but also in conjunction with behavioral and economic dynamics. The research is built upon three methodological axes: “Space Syntax Analysis,” “Behavioral Simulation (Swarm Agent, Urbano, UNA),” and “Big Data Analysis.” While spatial analyses define the city’s topological framework, behavioral simulations model pedestrian mobility and accessibility patterns along this structure, and Big Data analyses (housing prices, spatial coordinates, statistical representations) reveal the correlations corresponding to the economic dimensions of these morphological and behavioral layers. The findings indicate a strong interrelation among the three layers: in the axes with high integration values identified by Space Syntax, Swarm Agent simulations also produce intense movement patterns, and the concurrent rise in real estate values confirms that accessibility can transform into an economic indicator. However, this relationship is not linear; once accessibility exceeds a certain threshold, the system stabilizes, leading to equilibrium within the “Form–Behavior–Value” interaction. In conclusion, the study demonstrates that computational approaches provide a powerful framework for understanding the dynamic nature of cities. The model developed through the Zeytinburnu case proposes a holistic method for urban analysis that integrates spatial, behavioral, and economic dimensions within a unified computational system.
