THE YASAWI SHRINE’S BRONZE DOORKNOCKERS : AN ASSESSMENT OF THE TIMURID ARTISTIC WORLD
YESEVİ KÜLLIYESİ BRONZ KAPI TOKMAKLARI: TİMURLU SANAT DÜNYASI AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME

Author : Başak Burcu TEKİN
Number of pages : 1135-1155

Summary

Hoca Ahmed Yesevi Külliyesi, Timur tarafından önceleri Yesi olarak bugün ise Türkistan olarak anılan şehirde Hoca Ahmed Yesevi’nin ölümünden 230 yıl sonra 1397 yılında inşa edilmiştir. Günümüzde dahi, Türkistan (Yesi) şehirini ziyaret ettiğinizde bu anıtsal inşaatın etkiliyeciliğine kapılınılmaktadır. Hoca Ahmed Yesevi Külliyesi’nin önemi doğrudam Hoca Ahmed Yesevi2ye atfedilen önem ile ilintilidir. Bu yapı hem Ahmed Yesevi’nin ruhani lider kişiliğinin hem Timur dönemi yönetiminin hem de Avrasya steplerinin sembolik ifadelerini barındırmaktadır. Bu çalışmanın konusu Külliye’nin giriş kapısı üzerinde yer alan bronz kapı kollarıdır. Kapı kollarının tanımlaması değil, Timurlu sanatı içindeki yerinin de saptanması bu çalışmanın amacıdır. Bu nedenle kapı kollarının genel özelliklerinin betimlenmesinden çok kullanılan motiflerin sembolik anlamaları üzerinde durulmuştur. Bu amaç doğrultusunda bronz kapı kolları sanatsal özellikleri ve ikonografik açıklamaları ile ele alınacak ve böyle bir anlamda Timur’un sanat ve sembolizm ile ilgili yaklaşımı da incelenmiş olacaktır. Karşılaştırmalı olarak Timurlu siyasi ve sanat tarihi verileri, bölgede hakim olan Budizm ve İslamiyet ikonografisi, Yesevi düşüncesi ve Ahmed Yesevi şiirleri karşılaştırmalı değerlendirme için kaynak olarak kullanılmıştır. Ayrıca karşılaştırmalara ahşap sanatı,mimari ve minyatürler de dahil edilmiştir. Bu araştırma ile Timur’un sanatsal gücünün nasıl etkin olduğu ve Timurlu beğenisinin büyük boyutlu Hoca Ahmed Yesevi Külliyesi içindeki küçük ölçekli bir eser olan bronz kapı kollarında nasıl yansıtıldığı gösterilmeğe çalışılacaktır.

Keywords

Sufism, Timurid Art, Metalwork, Central Asia, Eurasia

Read:514

Download: 245