RIZAEDDİN FAHREDDİN’İN EDEBÎ ESERLERİNDE ÜSLUP
STYLE OF RIZAEDDİN FAHREDDİN’S LİTERARY WORKS

Author : Metin DEMİRCİ
Number of pages : 429-458

Summary

19. yüzyılın son çeyreğinde realizmin de etkisiyle ortaya çıkan aydınlanmacılık nesri örneklerinin verildiği Tatar-Başkurt edebiyatında Rusya ve Avrupa’nın tanınması, örnek alınması sonucunda ilk realist eserler, hikâye, uzun hikâye ve romanlar görülmeye başlar. 20. yüzyılın başlarında Rızaeddin Fahreddin de iki edebi eser yayımlar. Rızaeddin Fahreddin, 1858-1936 yılları arasında yaşamıştır. Orenburg Diniye Nezaretinde kadı ve Müftü olarak çalışmıştır. İdil-Ural bölgesi Müslümanlarının aydınlanmasında önemli rol oynamıştır. Dini, tarihi, biyografik, didaktik eserler yazmıştır. Yayımladığı iki eseriyle de Tatar-Başkurt edebiyatının gelişmesine katkı sağlamıştır. Rızaeddin Fahreddin Tatar ve Başkurt edebiyatını birbirinden ayrı görmemektedir ve Ural Volga boyu Türk edebiyatı şeklinde adlandırmaktadır. Rızaeddin Fahreddin, Türkler arasında ortak bir dil oluşturma çabasına hizmet etmiştir. Edebi eserlerinde kullandığı dil de bunu göstermektedir. Tatar edebiyatı Türkiye’de genel bir kabul olarak 19. Yüzyılın Altmışlı Yıllarına Kadar ve 1860-1905 Yılları Arası şeklinde iki temel dönem halinde incelenmektedir. Tatar Edebiyatı’nın ikinci döneminde Tatar-Başkurt edebiyatının önemli ansiklopedist yazarı Rızaeddin Fahreddin tarafından yazılan Esma yaki Amel ve Ceza, Selîme yaki İffet adlı edebi eserler, yazıldıkları dönemde türlerinin ilklerindendir. Rızaeddin Fahreddin, incelenen bu iki eserini yazdığı dönemde eleştiri oklarının hedefi olmak zorunda kalmıştır. Bu çalışmamızda eserlerle ilgili kendi değerlendirmelerimiz ve yazıldığı dönemde eserler ve yazarı ile ilgili söylenen bazı hususlar verildikten sonra yazarın üslup özellikleri üzerinde durulmuştur.

Keywords

Rızaeddin Fahreddin, Esma, Selime, Tatar-Başkurt, Üslup

Read:342

Download: 112