ISSN:2148-4163

CHP TEFTİŞ RAPORLARINA GÖRE BİTLİS(1939-1945)


CHP Parti Müfettişliği, parti örgütü üzerinde kontrolü sağlamak ve partinin merkeziyetçi yapısını kuvvetlendirmek amacıyla kurulmuştur. Parti Müfettişleri, bölge ve farklı yerler milletvekillerinden veya Parti üyelerinden tayin edilmişlerdir. Müfettişler görevlendirildikleri yerlere yaptıkları seyahatler, incelemeler, soruşturmalar neticesinde hazırladıkları tafsilatlı raporları CHP Genel Sekreterliğine göndermişlerdir. CHP Müfettişlik bölgelerinden biri de Bitlis, Muş, Van ve Siirt’i kapsamaktaydı. Dolayısıyla Parti müfettişleri Bitlis’te de incelemeler yapmışlar, tespitlerini ve çözüm önerilerini ihtiva eden raporlarını CHP Genel Sekreterliğine iletmişlerdir. Bu raporlardan biri Bitlis Mebusları Tevfik Temelli ve Ahmet Süreyya Örgeevren tarafından 1940’ta hazırlanmıştır. Raporda Bitlis ve çevresinin adlî, sıhhî, sosyal ve idarî sorunları ortaya konmuş ve bunlara çözüm önerileri bulunmuştur. Tokat Mebusu Hasip A. Aytuna’nın 1943 senesinde Bitlis, Siirt, Muş ve Van’a dair hazırladığı 71 sayfalık raporu çok değerlidir. Raporda Bitlis’in yolları, halkın dili, sosyal hayatı, aşiretler, göçerler ve göç yolları, asayiş, jandarma, adliye, mülki amirleri, memurlar, sağlık, ziraat, maarif, ticaret, iktisat, CHP teşkilatı ve halkevlerine dair bilgi, gözlemler, tespitler ve değerlendirmeler vardır. CHP Muş Bölgesi Müfettişi Erzincan Mebusu Fevzi Kalfagil’in raporları da dikkat çekicidir. Raporlarda 1945 yılında Bitlis ilinin merkezi ve Bitlis’in ilçeleri Ahlat, Tatvan, Mutki ve Hizan’ın coğrafyası, nüfusu, ekonomisi ve sosyo kültürel hayatı hakkında çok değerli bilgiler verilmiştir. Bu çalışma İkinci Dünya Savaşı sürecinde 1939-1945 yıllarına ait CHP teftiş raporlarına göre Bitlis ve civarının genel vaziyetini ortaya koyacaktır. Ayrıca Tek Parti İktidarının bölgeye bakışını gösterecektir.


Keywords


İkinci Dünya Savaşı, CHP, Bitlis, Halk Evi, Teftiş Raporları

Author: Uğur ÜÇÜNCÜ
Number of pages: 33-48
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/JASSS.29113
Full text:
The Journal of Academic Social Science Studies
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.