ISSN:2148-4163

KIZILIRMAK DELTASINDA (SAMSUN) ARAZİ KULLANIMI VE ZAMANSAL DEĞİŞİMİ (1987-2019)


Bu çalışmada Kızılırmak Deltasının mevcut arazi kullanım durumu ve son 33 yılda meydana gelen arazi örtüsü değişiklikleri ele alınmıştır. Araştırma sahası konumu ve doğal ortam özelliklerine bağlı olarak yoğun bir arazi kullanımına sahne olmaktadır. Çalışmanın amacı, hem doğal yaşam alanı, hem de beşeri ve iktisadi faaliyetler açısından önemli bir saha olan Kızılırmak Deltasının mevcut arazi kullanım durumunu en az hata, en fazla ayrıntı ile ortaya koymak, yaşanan değişimleri tespit edip yorumlamaktır. Buradan hareketle geleceğe yönelik öngörülerde bulunulması hedeflenmiştir. Buna yönelik olarak arazi çalışmaları ve CBS’den faydalanılmıştır. Deltanın mevcut arazi örtüsü 2019 yılı Google Earth uydu görüntüleri üzerinden analiz edilmiş, sonuçlar arazi çalışmalarıyla kontrol edilmiştir. Arazi örtüsünün zamansal değişimini tespit edebilmek için 1987, 2002, 2010 ve 2018 yıllarına ait uydu görüntüleri kontrollü sınıflandırma tekniğiyle işlenmiştir. Bulgulara göre; 2019 yılı itibariyle Kızılırmak Deltasının % 64’ünde tarım başta olmak üzere hayvancılık, yerleşme, sanayi gibi beşeri faaliyetler yürütülmektedir. Deltanın % 24’ünü çeşitli statülerle koruma altına alınmış alanlar oluştururken orman, kumul, drenaj kanalı gibi unsurlar geriye kalan kısmını teşkil etmektedir. Kızılırmak Deltasında son 33 yılda yerleşmeler, yollar, sanayi tesisleri gibi unsurların alanını genişlettiği, tarım alanları ve ormanların ise daraldığı görülmüştür. Kızılırmak Deltasında arazi örtüsünün gelecekteki durumuyla ilgili; koruma alanlarına bağlı olarak sulak alanların, kumulların ve su basar ormanların kısa vadede varlığını sürdürebileceğini söylemek mümkündür. Ancak küresel iklim değişmeleri ile deniz seviyesindeki yükselmenin devam edeceği ve yağış koşullarının değişeceği, barajlar ve kum ocakları nedeniyle deltanın sediment bütçesinin açık vereceği ve kıyı gerilemesinin devam edeceği hesaba katılırsa orta vadede sulak alanlar deniz işgaline uğrayacak, kumullar kıyıdan iç kesimlere doğru yayılacaktır. Akarsu yatakları küçülecek, çevrelerindeki bataklıklar kuruyarak çayırlara dönüşecektir. Deltadaki yerleşmeler, sanayi tesisleri ve ulaşım alt yapısı alansal olarak genişleyecek, tarım arazileri ve ormanlar daralacaktır. Kızılırmak Deltasında arazi örtüsünün mevcut durumu ve zamansal değişiminden yola çıkılarak deltayı gelecekte büyük risklerin beklediği söylenebilir. Kızılırmak Deltasında tarım, yerleşme, sanayileşme, ulaşım, alt yapı gibi unsurlar bütün paydaşlar göz önüne alınarak planlanmalıdır. Risklerin ve avantajların yöre halkına anlatılması ve planlamaların sahiplenilmesi sağlanmalıdır.


Keywords


Kızılırmak Deltası, Samsun, Arazi Kullanımı, CBS, Sulak Alan

Author: Harun Reşit BAĞCI - Muhammet BAHADIR
Number of pages: 295-312
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/JASSS.40162
Full text:
The Journal of Academic Social Science Studies
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.