EBÜ’L-KASIM ez-ZEHRAVİ VE KİTABU’T-TASRİF ADLI ESERİYLE İLGİLİ RUSÇA ARAŞTIRMALAR
RUSSIAN STUDIES ON ABUL-QĀSIM al-ZAHRĀWĪ AND HIS WORK TITLED KITĀB al-TAṢRĪF

Author : Fegani BEYLER
Number of pages : 431-443

Summary

IX.-XIII. yüzyıllarda Türk-İslâm Dünyasında matematik, tıp, kimya, astronomi, fizik, optik, mekanik, zooloji, botanik, mineraloji, coğrafya vd. bilim alanlarında büyük başarılar elde edilmiştir. Önde gelen bilim tarihçilerine göre, Türk-İslâm Dünyasının farklı bölgelerinde yaşayan bilginler, Yunan ve Bizanslı seleflerini yalnızca geride bırakmamışlardır. Onlar sonraki yüzyıllar için bu bilim dallarının gelişim yollarını da belirlemişlerdir. Bu seçkin bilginler arasında dünya tıp tarihinde silinemez izler bırakan çok sayıda hekimden de söz etmek mümkündür. Onlardan biri, Endülüslü cerrah-hekim Ebü’l-Kâsım ez-Zehrâvî’dir. O, cerrahi alanına yaptığı sağlam ve özgün katkılarla bilinmekte ve Türk-İslâm Dünyasında cerrahinin kurucusu olarak kabul edilmektedir. Zehrâvî birçok eser kaleme almıştır. Bunlardan bir tıp ansiklopedisi niteliğindeki Kitâbu’t-tasrîf li-men ʿaceze ʿani’t-te’lîf adlı kitabı günümüze ulaşmıştır. Kitap, Türk-İslâm Dünyasından çok, Avrupa ülkelerinde dikkat çekmiş ve etkili olmuştur. Kitabın farklı bölümleri başta Latince olmak üzere, İbranice, Fransızca, İngilizce vd. dillere tercüme edilmiştir. Türk-İslâm Dünyasında yetişmiş olan bilim insanlarının özel olarak araştırıldığı Rusya’da da Zehrâvî’nin bilimsel mirası tüm yönleriyle ele alınmıştır. Tasrîf, İbn Sînâ’nın el-Kânun fî’t-Tıbb adlı eserine oranla geç olsa da Rusçaya tercüme edilmiştir. Bu makalenin amacı, Zehrâvî ve başlıca eseri Tasrîfle ilgili Rusça çalışmaları -mevcut olanaklar çerçevesinde- tespit etmek, bu çalışmalar arasından öne çıkanları ortaya koymaktır. Son olarak bu makale, Zehrâvî ve Tasrîfle ilgili Türkçe literatüre bir katkı sunma amacı taşımaktadır. Böylece, makalenin yazarı, ülkemizde devam eden ve gelecekte gerçekleştirilmesi düşünülen ilgili araştırmalara kaynak ve malzeme dizini bakımından yararlı olmayı da ummaktadır.

Keywords

Zehravi, Tasrif, Türk-İslâm Bilim Tarihinde Cerrahi, Rusya’da Zehravi Araştırmaları, Rus Kaynaklarında Zehravi, Zehravi Üzerine Rusça Çalışmalar, Tıp Tarihi

Read:370

Download: 150