SÜLEYMAN-NÂME-İ KEBÎR’DE SAYILAR VE SEMBOLİK ÖZELLİKLERİ
NUMBERS AND THEIR SYMBOLIC FEATURES IN SULEYMAN-NAME-I KEBIR

Author : Hayrettin YİĞİT
Number of pages : 261-273

Abstract

Firdevsî, 15. yüzyılın sonu ile 16.yüzylın başında Fatih Sultan Mehmet, II. Bayezıd ve Yavuz Sultan Selim dönemlerinde tıp, tarih, astronomi, edebiyat, felsefe, geometri gibi birçok alanda çalışmalar yapmış adeta bir yazı makinesi gibi çalışarak ilim âlemine hizmet etmiş bir mütefekkirdir. Birçok alanda eser vermesine rağmen Firdevsî’nin tanınmasını sağlayan eseri Süleyman-nâme-i Kebir’dir. Süleyman Peygamber’in hayatı etrafında gelişen olayları anlattığı Süleyman-nâme-i Kebîr 81. ciltten oluşan ansiklopedik bir eserdir. Hz. Süleyman ile ilgili bütün dinî rivâyetleri, hikâyeleri bir araya toplamış ve tarihi, efsânevî ve mitolojik şahıslara ve onların maceralarına ilişkin birçok hikâyeye yer vermiştir. Ayrıca Hz. Süleyman’ın hayatı ile ilgili fıkıh, hadis, tefsir, tasavvuf ve ahlâkla ilgili konuları hendese, nücum, geometri, felsefe, tıp, botanik, zooloji, astronomi ile birleştirmiştir. Türk milleti gelenek ve inanışlarında kutsal ve koruyucu bir güç olarak kabul ettiği birtakım bitki, hayvan, gök cismi gibi nesnelerin yanı sıra sayıları da kutsiyet atfedilen unsurlar olarak görmektedir. Geleneksel kültürde sayılar üzerine kurulan inançların kaynakları hem İslâm dinine hem de Orta Asya kültürel hayatına dayanmaktadır. Bu durum Türk edebiyatına yansımış ve Türk mitolojisinde, halkın inanç ve inanışlarında, destanlarda, efsanelerde, masallarda ve hikâyelerinde sıklıkla kullanılan unsurlar olarak dikkat çekmektedir. Firdevsî’de Süleyman-nâme’de sayılardan yararlanarak eseri tekdüzelikten kurtararak eseri akıcı ve ilgi çekici hale getirmeye çalışmış ve hendese (geometri), astronomi (ilm-i nücûm), tasavvuf, mitoloji, astroloji, tılsımla ilgili bilgiler verirken sayısal değerlerin hem nicelik hem de sembolik anlamlarından yararlanmıştır.

Keywords

Firdevsî, Süleyman-nâme (40. Cilt), Kültür, Sayılar, Sembol

Read:78

Download: 44